സിന്ധു നദീജല കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കത്തിൽ ഹേഗിലെ അന്താരാഷ്ട്ര കോടതിയുടെ (Permanent Court of Arbitration) ഇടപെടൽ തള്ളി ഇന്ത്യ വീണ്ടും ശക്തമായ നിലപാടെടുത്തു. കിഷൻഗംഗ, റാറ്റിൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളെച്ചൊല്ലി പാകിസ്ഥാൻ ഉന്നയിച്ച പരാതികളിൽ വിധി പറയാൻ ഹേഗ് കോടതിക്ക് അധികാരമില്ലെന്ന മുൻ നിലപാടിൽ ഇന്ത്യ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണ്. സിന്ധു നദീജല കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ അനുസരിച്ച് ഇത്തരം സാങ്കേതിക തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ഒരു ‘ന്യൂട്രൽ എക്സ്പർട്ടിനെ’ (നിഷ്പക്ഷ വിദഗ്ധൻ) നിയമിക്കണമെന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ ആവശ്യം. ഒരേ വിഷയത്തിൽ ലോകബാങ്ക് ഒരേസമയം നിഷ്പക്ഷ വിദഗ്ധനെയും ആർബിട്രേഷൻ കോടതിയെയും നിയമിച്ചത് നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്നും ഇത് കരാറിന്റെ അന്തസ്സത്തയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കി.
കിഷൻഗംഗ (330 മെഗാവാട്ട്), റാറ്റിൽ (850 മെഗാവാട്ട്) എന്നീ പദ്ധതികൾ കരാർ ലംഘിച്ചാണ് ഇന്ത്യ നിർമ്മിക്കുന്നതെന്നാണ് പാകിസ്ഥാൻ്റെ പ്രധാന ആരോപണം. എന്നാൽ, 1960-ലെ സിന്ധു നദീജല കരാർ പ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഈ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതെന്ന് ഇന്ത്യ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. തർക്കപരിഹാരത്തിന് കരാറിൽ പറയുന്ന മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളുള്ള നടപടിക്രമങ്ങൾ മറികടന്ന് നേരിട്ട് അന്താരാഷ്ട്ര കോടതിയെ സമീപിച്ച പാകിസ്ഥാൻ്റെ നീക്കം ചട്ടവിരുദ്ധമാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, കോടതിയുടെ അധികാരപരിധി സംബന്ധിച്ച ഇന്ത്യയുടെ എതിർപ്പുകൾ പരിഗണിക്കാതെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത് നിയമപരമായി ശരിയല്ലെന്നാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ നിലപാട്.
ഹേഗ് കോടതിയുടെ നടപടികളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ തീരുമാനം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോകബാങ്കിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ച കരാറായതിനാൽ, ഒരേസമയം രണ്ട് സമാന്തര നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നത് പരസ്പരവിരുദ്ധമായ വിധികൾക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് ഇന്ത്യ ആശങ്കപ്പെടുന്നു. കിഷൻഗംഗ പദ്ധതിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏറെക്കുറെ പൂർത്തിയായ സാഹചര്യത്തിൽ, പാകിസ്ഥാൻ മനഃപൂർവം തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയാണെന്നും ഇന്ത്യ ആരോപിക്കുന്നു. കരാർ പരിഷ്കരിക്കണമെന്ന നോട്ടീസ് നേരത്തെ തന്നെ പാകിസ്ഥാന് നൽകിയ ഇന്ത്യ, അയൽരാജ്യത്തിന്റെ നിസ്സഹകരണം കരാറിനെ തന്നെ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും നൽകുന്നുണ്ട്.
