അനില്‍ മറ്റത്തിക്കുന്നേല്‍
ഇല്ലിനോയ്: അമേരിക്കയിലെ വോട്ടവകാശ ചരിത്രത്തിലെ നിര്‍ണായക നിമിഷത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ഒരു പഴയ ബാര്‍ബര്‍ ഷോപ്പ് വിദ്യാര്‍ഥികളുടെ ആശയത്തിലൂടെ ചരിത്ര മ്യൂസിയമായി മാറി. ഇല്ലിനോയ് സംസ്ഥാനത്തെ എല്‍ പാസോ (El Paso) പട്ടണത്തില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന Project XV Museum ആണ് 156 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള വോട്ടവകാശ ചരിത്രത്തെ പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത്.
1870 ഏപ്രില്‍ നാലിന് ഇല്ലിനോയ് സംസ്ഥാനത്ത് പതിനഞ്ചാം ഭരണഘടനാഭേദഗതി പ്രാബല്യത്തില്‍ വന്നതിനുശേഷം വോട്ട് ചെയ്ത ആദ്യ കറുത്തവര്‍ഗക്കാരനായി ചരിത്രത്തില്‍ ഇടംനേടിയ ഡേവിഡ് എ. സ്‌ട്രോതറിന്റെ (David A. Strother) ജീവിതമാണ് മ്യൂസിയത്തിന്റെ കേന്ദ്രവിഷയം.
1843-ല്‍ മിസോറിയില്‍ ജനിച്ച സ്‌ട്രോതര്‍ അമേരിക്കന്‍ ആഭ്യന്തരയുദ്ധകാലത്ത് യൂണിയന്‍ സൈന്യത്തോടൊപ്പം സിവിലിയന്‍ പാചകക്കാരനായി പ്രവര്‍ത്തിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ഇല്ലിനോയിലെ എല്‍ പാസോയില്‍ താമസമാക്കി ബാര്‍ബര്‍ ഷോപ്പ് ആരംഭിച്ചു.
1870 മാര്‍ച്ച് 30-ന് പ്രാബല്യത്തില്‍ വന്ന അമേരിക്കന്‍ ഭരണഘടനയുടെ പതിനഞ്ചാം ഭേദഗതി, വംശം, നിറം, മുന്‍കാല അടിമത്താവസ്ഥ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ പൗരന്മാരുടെ വോട്ടവകാശം നിഷേധിക്കുന്നത് നിരോധിച്ചു.
ഭേദഗതി പ്രാബല്യത്തില്‍ വന്ന് ദിവസങ്ങള്‍ക്കകം, ഏപ്രില്‍ നാലിന് നടന്ന എല്‍ പാസോ മുനിസിപ്പല്‍ തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ വോട്ട് ചെയ്യാന്‍ സ്‌ട്രോതര്‍ എത്തി. എന്നാല്‍ പുതിയ നിയമത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തതയില്ലാത്തതിനാല്‍ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ ആദ്യം അദ്ദേഹത്തെ വോട്ട് ചെയ്യാന്‍ അനുവദിച്ചില്ല.
തുടര്‍ന്ന് ഭരണഘടനാഭേദഗതി പരിശോധിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ സ്‌ട്രോതറെ തിരിച്ചുവിളിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്താന്‍ അനുമതി നല്‍കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ ഇല്ലിനോയിലെ കറുത്തവര്‍ഗക്കാരുടെ വോട്ടവകാശ ചരിത്രത്തില്‍ പുതിയ അധ്യായം പിറന്നു. അതേ ദിവസം സഹോദരന്‍ ചാള്‍സ് സ്‌ട്രോതറും വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്തി.
വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കുശേഷം ചരിത്രാധ്യാപകനായ മൈക്കല്‍ മെലിക്കിന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ എല്‍ പാസോഗ്രിഡ്ലി ഹൈസ്‌കൂളിലെ വിദ്യാര്‍ഥികള്‍ നടത്തിയ ചരിത്രപഠനമാണ് മ്യൂസിയം എന്ന ആശയത്തിന് തുടക്കമായത്. സ്‌ട്രോതറിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കിയ വിദ്യാര്‍ഥികള്‍, കാലപ്പഴക്കത്തില്‍ നശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബാര്‍ബര്‍ ഷോപ്പ് സംരക്ഷിച്ച് മ്യൂസിയമാക്കണമെന്ന് നിര്‍ദേശിച്ചു.
കെട്ടിട ഉടമയായ ടബിത ആര്‍ണോള്‍ഡ്-നോവാര്‍ക്ക് ഈ ആശയത്തെ പിന്തുണച്ചു. നാട്ടുകാരുടെയും സന്നദ്ധപ്രവര്‍ത്തകരുടെയും സഹകരണത്തോടെ പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ നവീകരണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ ആരംഭിച്ചു. വിദ്യാര്‍ഥികളും കെട്ടിടം വൃത്തിയാക്കുന്നതിനും സംരക്ഷണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്കുമായി സമയം ചെലവഴിച്ചു.
അമേരിക്കന്‍ ഭരണഘടനയുടെ പതിനഞ്ചാം ഭേദഗതിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന റോമന്‍ അക്കമായ XV ആണ് മ്യൂസിയത്തിന്റെ പേരിന് പിന്നില്‍. സ്‌ട്രോതറിന്റെ പഴയ ബാര്‍ബര്‍ ഷോപ്പിനൊപ്പം അമേരിക്കയിലെ വോട്ടവകാശ പോരാട്ടങ്ങളുടെ ചരിത്രവും ഇവിടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
2025 ഏപ്രിലില്‍ മ്യൂസിയം ചരിത്രപരമായ വോട്ടിന്റെ 155-ാം വാര്‍ഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക പരിപാടികള്‍ സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2026 നവംബര്‍ മൂന്നിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ദിനത്തിലും സന്ദര്‍ശകര്‍ക്കായി പ്രത്യേക സമയക്രമത്തില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചു.
മ്യൂസിയത്തില്‍ സ്‌ട്രോതറിന്റെ പഴയകാല ചിത്രം, മരണവാര്‍ത്ത, ബാര്‍ബര്‍ ഷോപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചരിത്രവസ്തുക്കള്‍ തുടങ്ങിയവ സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്‌ട്രോതറിന്റെ ജീവിതകഥയ്ക്കൊപ്പം വോട്ടവകാശത്തിനായി വിവിധ സമൂഹങ്ങള്‍ നടത്തിയ പോരാട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചും സന്ദര്‍ശകര്‍ക്ക് മനസ്സിലാക്കാന്‍ അവസരമൊരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
അമേരിക്കയുടെ ജനാധിപത്യചരിത്രത്തില്‍ സാധാരണക്കാരായ മനുഷ്യര്‍ നടത്തിയ ഇടപെടലുകളുടെ ഓര്‍മപ്പെടുത്തലാണ് ഈ ചെറിയ മ്യൂസിയം. ഒരു സ്‌കൂള്‍ ചരിത്രപഠനത്തില്‍നിന്ന് പിറന്ന ആശയം ഇന്ന് വോട്ടവകാശത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം പുതിയ തലമുറയെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ചരിത്രസംരക്ഷണ സംരംഭമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
New life for a 156-year-old history: Students transform the barbershop of one of the first Black Americans to exercise the right to vote into a museum.
